 |
 |
Epipactis microphylla
Opis
Szarozielona, nierzadko fioletowo nabiegła bylina, 15-30(50) cm wysoka, delikatnie omszona. Drobne, wąskolancetowate bądź jajowate liście, w liczbie 2-6, wyrastają skrętolegle, w znacznych odstępach. Długość liści: 5-30(40) mm, szerokość: 3-10(15) mm. Luźny kwiatostan, tworzy zwykle 3-15 drobnych, stulonych kwiatów, o biało-zielonkawej czasem fioletowo nabiegłej barwie, i delikatnym, hiacyntowym zapachu. W obrębie końcowego członu warżki charakterystyczne bladozielone, pomarszczone guzki. Takson preferuje gleby wapienne, o odczynie zasadowym lub obojętnym. Gatunek silnie przywiązany do grzybowego partnera (mikotrofia), dzięki czemu znacznej redukcji uległy organy asymilacyjne. Kwitnienie: VI-VII.
 |
 |
 |
Siedlisko, pokrój ogólny i zbliżenie kwiatostanu kruszczyka drobnolistnego Epipactis microphylla. Zdjęcia wykonane na Pogórzu Cieszyńskim w sezonach 2006-2007. |
Występowanie
Gatunek rośnie w południowej i środkowej Europie. W Polsce osiąga północną granicę swojego całkowitego zasiegu. W naszym kraju do niedawna znany był z zaledwie 6 stanowisk zlokalizowanych w południowej częsci kraju: na Wyżynie Śląsko-Krakowskiej, w Niecce Nidziańskiej, na Pogórzu Bukowskim oraz w Pieninach. W latach 2005-2008, dzięki prowadzonym badaniom, udało się odnaleźć 6 nowych stanowisk tego gatunku, położonych w obrębie Pogórza Cieszyńskiego.
Gatunek preferuje lasy liściaste - grądy i buczyny. Obserwowany bywa również na siedliskach antropogenicznych - w zarastających nieckach dawnych wyrobisk wapiennych, w sąsiedztwie dróg, a nawet w obrębie lub bezpośrednim sąsiedztwie ogrodzeń i posesji.
 |
| Występowanie kruszczyka drobnolistnego Epipactis microphylla w Polsce |
Zagrożenia i ochrona
Główne zagrożenie wynika z niewielkiej powierzchni oraz liczebnosci poszczególnych populacji - stanowiska tego gatunku licza zwykla kilka, kilkanaście, rzadko kilkadziesiat pedów, a łączna liczba okazów w obrębie znanych stanowisk nie przekracza 500 szt. Dalsze zagrożenie zwiazane jest z niestabilnością zajmowanych siedlisk antropogenicznych, w któych postępuje proces sukcesji lub objętych planami inwestycyjnymi ze strony ich właścicieli.
Gatunek objęty ścisłą ochroną gatunkową. Niewielka część populacji znajduje się na terenach objętych ochroną powierzchniową, bądź to rezerwatową (rez. Grabowiec, rez. Lipowiec) bądź w obrębie Parków Narodowych (Pieniński PN).
Ciekawe informacje
Nazwa wywodzi się z języka greckiego: mikros = drobny, mały, phyllon = liść.
W czerwcu 2008 r. odkryto stanowisko tego gatunku na terenie Cieszyna