 |
 |
Orchis pallens
Opis
Jeden z nielicznych krajowych przedstawicieli storczykowatych, wytwarzających żółte kwiaty - okazy kwitnące mogą osiągać 40 cm wysokości, aczkolwiek najczęściej rośliny mieszczą się w przedziale wyskokości 20-35 cm. Liście i łodyga zielone, czasem lekko żółtonabiegłe, lub wręcz z żółtymi plamami, nagie. Liście o kształcie podługowatym lub podługowatojajowatym, w liczbie 4-6, skupione są u nasady łodygi. Długość liści: 6-12 cm, szerokość: 1,5-4 cm. Średniej wielkości bladożółte kwiaty tworzą jajowatego kształtu kwiatostan, który w miarę przebiegu kwitnienia przybiera walcowaty kształt, osiagając długość 4-10 cm. Takson preferuje gleby wapienne, o odczynie zasadowym lub obojętnym. Kwitnienie: IV-V - najwcześniej kwitnący krajowy storczyk !
 |
 |
 |
Siedlisko, pokrój ogólny i zbliżenie kwiatostanu storczyka bladego Orchis pallens. Zdjęcia wykonane na Pogórzu Cieszyńskim w sezonach 2005-2006. |
Występowanie
Gatunek rośnie w południowej i środkowej Europie, reprezentując element łącznikowy środkowoeuropejsko-submediterrański. Polskie stanowiska skupiają się na południu kraju, wyznaczając północną granicę zasięgową gatunku. W naszym kraju znanych jest ponad 30 stanowisk, zlokalizowanych głównie na Pogórzu Cieszyńskim (22 stanowiska), jak również na Pogórzu Wielickim (2 stanowiska), na Wyżynie Miechowskiej (2 stanowiska), w Kotlinie Sądeckiej (1 stanowisko), w Kotlinie Żywieckiej (1 stanowisko), w Beskidzie Wyspowym (1 stanowisko), w Tatrach Zachodnich (1 niepotwierdzone stanowisko) oraz w Pieninach (2 niepotwierdzone stanowiska).
Gatunek preferuje podgórskie i górskie położenia pomiędzy 200-600 m n.p.m., w zbiorowiskach ciepłych lasów liściastych (głównie grądy Tilio-Carpinetum) oraz muraw i zarośli kserotermicznych. Gatunek obserwowany był nawet w tak specyficznych zbiorowiskach jak zwarte zarośla czyżni, pozbawione w runie jakichkolwiek roślin, poza storczykiem bladym...
 |
| Występowanie storczyka bladego Orchis pallens w Polsce |
Zagrożenia i ochrona
Główne zagrożenie wynika z niszczenia jego biotopów, powodowanego wycinką lub przebudową lasów ciepłych lasów liściastych lub zalesianiem muraw. Populacje tego gatunku liczą zwykle kikadziesiąt okazów, jednak zdarzają się stanowiska liczące kilka tysięcy pędów generatywnych.
Gatunek objęty ścisłą ochroną gatunkową. Niewielka część populacji znajduje się na terenach objętych ochroną powierzchniową, bądź to rezerwatową (np. rez. Wiślicka Skarpa, rez. Panieńska Góra) bądź w obrębie obszaru Natura 2000 (Beskid Śląski, Kalina Lisiniec). Niestety stanowiska położone w obrębie Parków Narodowych (Tatrzański PN, Pieniński PN) nie zostały potwierdzone od dłuższego czasu.
Ciekawe informacje
Kwiaty wytwarzają intensywny zapach, co do walorów którego zdania są skrajnie podzielone...
Gatunek można stosunkowo łatwo odróżnić od żółtokwitnących form kukułki bzowej Dactylorhiza sambucina - ta ostatnia ma ostrogi skierowane w dół lub co najwyżej poziomo, podczas gdy ostrogi storczyka bladego skierowane są w górę.
Gatunek tworzy mieszańce ze storczykiem męskim Orchis mascula - okazy Orchis X loreziana, bo taką nazwę nosi ów mieszaniec, obserwowane są regularnie na Pogórzu Cieszyńskim.