 |
 |
Storczykowe publikacje...
Na Świecie ukazuje się rocznie kilkaset książek o storczykach, w tym traktujących również o gatunkach europejskich. Krajowa literatura o tematyce storczykowej, aczkolwiek wzbogacona w ostatnich latach o kilka ważnych pozycji książkowych, wciąż prezentuje się skromnie, w porównaniu z osiągnięciami i aktywnością wydawniczą naszych zachodnich, bądź południowych sąsiadów.
Aby ułatwić wszystkim zainteresowanym możliwość dotarcia do monograficznych pozycji poświęconych storczykom, prezentujemy poniżej listę głównych publikacji z tego zakresu (ułożonych w porządku chronologicznym), zapraszając jednocześnie do jej uzupełniania oraz nadsyłania wszelkich informacji o nowościach bądź zapowiedziach wydawniczych.
W związku z tym, że głównym obiektem naszego zainteresowania są gatunki krajowe, stanowiące naturalny składnik przyrody, w poniższym zestawieniu skupiliśmy się na pozycjach książkowych, poświęconych takiej właśnie tematyce. Na coraz liczniej pojawiających się stronach "www", poświęconych gatunkom tropikalnym, można zapoznać się z polskojęzycznymi publikacjami zgłębiającymi kwestie uprawy i pielęgnacji tychże gatunków.
Poza opisanymi w tym dziale wydaniami o charakterze książkowym, co roku publikowanych jest kilkadziesiąt monograficznych artykułów, traktujących o rodzimych badaniach, odkryciach oraz doświadczeniach dotyczących storczykowatych. Wiele z nich ma charakter regionalny - ukazują się w niewielkim nakładzie, w wydawnictwach parków narodowych, krajobrazowych, organizacji czy stowarzyszeń. Pragnąc przybliżyć szerszemu gronu osób zainteresowanych, przynajmniej część z ukazujących się każdego roku artykułów i doniesień, chcielibyśmy stworzyć coś na wzór internetowej czytelni, gdzie tego typu publikacje byłyby ogólnodostępne. Dlatego też zwracamy się z prośbą do Autorów tego rodzaju prac, o nadsyłanie pocztą elektroniczną publikacji, które mogłyby zostać zamieszczone w naszej internetowej, storczykowej czytelni. Wraz z artykułami, prosimy przesłać oświadczenie o prawie do dysponowania nimi oraz wyrażenie zgody na ich umieszczenie i udostępnienie na naszej stronie. Nadsyłane artykuły udostępnione będą nieodpłatnie w postaci plików PDF, jeśli to tylko możliwe w takiej postaci, w jakiej pierwotnie ukazały się drukiem.
...wydane w Polsce
 |
Tytuł: "Storczyki Polski" Opis: Pierwsze monograficzne opracowanie poświęcone rodzimym przedstawicielom rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Książka zawiera szczegółowe opisy i klucze do oznaczania poszczególnych rodzajów i gatunków, jak również szereg interesujących informacji na temat ich biologii. W publikacji zamieszczono mapy obrazujące rozmieszczenie gatunków w Polsce i Europie oraz plansze barwne, przedstawiające poszczególne gatunki w różnych stadiach fenologicznych. Książkę wzbogacają znakomite, czarno-białe ilustracje autorstwa Michała Skakuja, w specyficzny i dowcipny sposób prezentujące świat storczyków... |
 |
Tytuł: "Storczyki" Opis: Typowy przewodnik kieszonkowy, o charakterze popularnonaukowym, wydany w serii "Świat przyrody", publikowanej przez MULTICO. Książka zawiera krótkie opisy poszczególnych gatunków oraz bardzo uproszczony klucz, ograniczony w zasadzie do poszczególnych rodzajów (w przypadku rodzajów, w obrębie których przedstawiono pojedyncze gatunki, klucz prowadzi do tychże gatunków, w sytuacji kiedy dany rodzaj obejmuje większą liczbę gatunków zaprezentowanych w książce, klucz kończy się na oznaczeniu rodzaju). Książeczka stanowi bezpośredni przekład z języka niemieckiego i obejmuje gatunki odnotowane na terenie Niemiec, przy czym w opisie poszczególnych taksonów zamieszczono dodatkowe informacje na temat ich występowania na ziemiach polskich. Szkoda tylko, że nie skonsultowano tych danych z żadnym krajowym orchideologiem - uniknięto by błędnych informacji, jak np. przy opisie występowania ciemnogłowu wąskolistnego - Nigritella nigra: "W Polsce spotykany w Karpatach Wschodnich.", czy też mocno zdezaktualizowanych danych odnośnie występowania takich gatunków jak Orchis purpurea, Orchis tridentata, Malaxis monophyllos czy Ophrys insectifera. |
 |
Tytuł: "Storczyki zachodniej części polskich Beskidów" Opis: To popularnonaukowe opracowanie zawiera szereg cennych informacji, dotyczących blisko 40 gatunków storczykowatych odnotowanych na terenie zachodniej części polskich Beskidów i ich północnego przedgórza. W publikacji zamieszczono m.in. opisy morfologiczne ilustrowane zdjęciami i rysunkami, dane o rozmieszczeniu na świecie i w Polsce, informacje o występowaniu na omawianym terenie zobrazowane fotografiami siedlisk i mapami rozmieszczenia, jak również klucze do oznaczania rodzajów i gatunków. Dobry przykład regionalnego opracowania poświęconego storczykom.. |
 |
Tytuł: "Storczyki" Opis: Leksykon przyrodniczy, prezentujący dziko rosnące gatunki i podgatunki storczyków europejskich, północno afrykańskich i bliskowschodnich. Książka zawiera krótkie opisy i zdjęcia ponad 200 gatunków, klucze do oznaczania poszczególnych rodzajów i gatunków, podstawowe informacje na temat systematyki i taksonomii storczyków, oraz ich biologii, rozmieszczenia i ochrony. Publikacja stanowi bezpośredni przekład z języka niemieckiego, uzupełniony w kilku miejscach informacjami dotyczącymi Polski. |
 |
Tytuł: "Storczyki" Opis: Opracowanie monograficzne o charakterze popularnonaukowym, wydane w serii "Flora Polski", publikowanej przez MULTICO. Książka posiada zbliżony układ i zawartość jak "Storczyki Polski" tego samego autora, jednak istotną zmianą jest zastąpienie barwnych rycin dobrej jakości zdjęciami, co w połączeniu z wysokim poziomem wydawniczym, stanowi niezaprzeczalny atut publikacji. Książka zawiera opisy krajowych przedstawicieli storczykowatych, klucze do oznaczania poszczególnych rodzajów i gatunków, jak również mapki obrazujące rozmieszczenie gatunków w Polsce. |
 |
Tytuł: "Czerwona Księga Karpat Polskich. Rośliny Naczyniowe." Opis: Publikacja o charakterze regionalnej czerwonej księgi, obejmująca swoim zasięgiem Karpaty Polskie wraz ich przedgórzem. Książka posiada układ charakterystyczny dla tego rodzaju opracowań - na 515 stronach formatu A4 zaprezentowano 224 gatunki roślin, w tym 19 przedstawicieli rodziny storczykowatych Orchidaceae. Charakterystyka każdego gatunku obejmuje opis jego morfologii i biologii, zasięg ogólny (zilustrowany mapą zasięgu), poziome i pionowe rozmieszczenie w Karpatach polskich, zilustrowane odpowiednią mapą i diagramem wysokościowym, opis siedlisk z uwzględnieniem warunków glebowych, charakterystykę fitocenoz, zasoby populacyjne, wskazanie zagrożeń oraz istniejących i proponowanych form ochrony. Prezentowanym gatunkom towarzyszą barwne fotografie i ryciny. Cena: ok. 100 zł. [ Zobacz przykład opracowania] |
...i w krajach sąsiednich
 |
Tytuł: "Orchideje naśí přírody" Opis: Swój nieprzeciętny charakter publikacja zawdzięcza w głównej mierze autentycznemu zapałowi i entuzjazmowi, z jakim prowadził swoje wieloletnie badania nad storczykami Czech, Moraw i Słowacji Frantiśek Procházka. Niezwykłe połączenie systematycznego podejścia do tematu, umiejętnego stawiania pytań, obrazowego wyjaśniania problemów, jak również wykorzystanie barwnego i zrozumiałego języka, pozwoliło z jednej strony zachować wszelkie cechy naukowej monografii, z drugiej zaś spopularyzowało storczykową tematykę, a zwłaszcza kwestie biologii, zagrożeń i ochrony, wśród szerokiego grona osób interesujących się zagadnieniami przyrodniczymi. W książce przedstawiono informacje m.in. na temat biologii rozwoju storczyków, sposobów zapylania i rozmnażania, mieszańcowości, antropopresji, sposobów oznaczania gatunków i problemów z tym związanych. Pozycja zawiera szczegółowe opisy rodzajów i gatunków, klucze do ich oznaczania, szereg czarno-białych rycin, wykresów i diagramów oraz wkładkę z barwnymi fotografiami. Do drugiej połowy lat '90 ubiegłego wieku, była to jedna z najczęściej cytowanych pozycji w krajowej literaturze storczykowej i wciąż, mimo wyraźnego upływu czasu, znaczna część informacji i danych stanowi punkt odniesienia w literaturowej dyskusji. |
 |
Tytuł: "Vśechno o orchidejích" Opis: Popularnonaukowy leksykon przyrodniczy, prezentujący ok. 100 taksonów z rodziny storczykowatych (gatunki, podgatunki, mieszańce, formy nietypowe) występujących w Europie. W części ogólnej przedstawiono charakterystykę całej rodziny storczykowatych z uwzględnieniem informacji z zakresu systematyki, morfologii, fizjologii. W części szczegółowej zaprezentowano opisy poszczególnych taksonów, uwzględniające dane o zasięgach i charakterystykę siedlisk. Opisom towarzyszą dobrej jakości fotografie. Książka dostępna w języku czeskim i słowackim. |
 |
Tytuł: "Rozśíření a ochrana orchidejí na Morave a ve Slezku" Opis: Doskonały przykład opracowania regionalnego, w którym poza charakterystyką poszczególnych gatunków i ich prezentacją na barwnych fotografiach oraz czarno-białych rycinach, zawarto precyzyjne mapy rozmieszczenia, a przede wszystkim kompletny wykaz publikowanych i niepublikowanych danych, które posłużyły do ich sporządzenia. Publikacja, podsumowując pewien etap w dotychczasowych badaniach, stanowi jednocześnie idealne narzędzie, do poszerzania i uzupełniania stanu wiedzy o zasięgach, zagrożeniach i możliwościach ochrony poszczególnych taksonów. Warto dodać, że prezentowana pozycja stanowi efekt dziesięcioletnich badań i nadsyłania danych terenowych przez 176 (!) osobowy zespół, w którym znaleźli się zarówno naukowcy - specjaliści, zawodowo zajmujący się na co dzień tą grupą roślin, jak również badacze amatorzy, z pasją monitorujący co roku liczne stanowiska storczyków na terenie Czeskich Moraw i Śląska. Publikacja dwujęzyczna (j. czeski oraz j. niemiecki). |
 |
Tytuł: "Vstavačovite Slovenska" Opis: Popularnonaukowe opracowanie o charakterze przekrojowym, prezentujące storczykowate odnotowane na terenie Republiki Słowackiej. Dobrze wydana publikacja (120 stron kredowego papieru, w twardej, zszywanej oprawie) przybliża czytelnikowi poszczególne gatunki storczyków, z uwzględnieniem opisu morfologicznego, podaniem informacji na temat siedlisk, zagrożeń, zasięgów i tworzenia mieszańców. Każdemu opisowi towarzyszą dwa zdjęcia, z których jedno przedstawia pokrój ogólny rośliny, natomiast drugie przybliża detale budowy kwiatów lub kwiatostanów. Całość uzupełniają klucze do oznaczania rodzajów, gatunków i podgatunków. Publikacja dwujęzyczna (j. słowacki oraz j. angielski). |
 |
Tytuł: "Orchideje České Republiky" Opis: Opracowanie o charakterze przekrojowym, prezentujące aktualny stan wiedzy o storczykowatych odnotowanych na terenie Republiki Czeskiej. Dobrze wydana publikacja (192 strony kredowego papieru formatu A4, w twardej, zszywanej oprawie) zawiera dość standardowy, jak na tego typu wydawnictwa, zakres informacji - na kolejnych stronach czytelnik zapoznaje się z budową morfologiczną, biologią zapylania, kwestiami dotyczącymi rozwoju i sposobów rozmnażania, informacjami na temat siedlisk, zjawiska mikoryzy, hybrydyzacji i występowania form nietypowych. Przedstawione zostają również główne zagrożenia i metody ochrony tej grupy roślin. Całość uzupełniona jest w zestawienie systematyczne, klucze do oznaczania rodzajów i gatunków oraz najobszerniejszą cześć, obejmującą charakterystykę poszczególnych taksonów. Swoistą ciekawostką jest umieszczenie rozdziału prezentującego problematyczne taksony o nieustalonej systematyce i trudnościach w oznaczeniu. Końcowym elementem książki jest słownik specyficznych terminów i pojęć. Mankamentem publikacji jest zupełny brak jakichkolwiek map rozmieszczenia poszczególnych gatunków - informacje na temat występowania są niezwykle lakoniczne i ogólne. Plusem książki jest duża ilość fotografii (średnio 4-5 na każdy takson), aczkolwiek nie zawsze właściwie dobranych (np. zdjęcia użyte do zobrazowania dwóch różnych podgatunków storczyka męskiego, prezentują dokładnie ten sam takson). Publikacja wydana w języku czeskim. |
 |
Tytuł: "Die Orchideen Deutschlands" Opis: Liczące 800 stron, doskonale wydane dzieło, stanowiące efekt wieloletniej pracy kilkunastu regionalnych oddziałów Niemieckiego Towarzystwa Storczykowego. Księga zawiera wyczerpujące informacje odnośnie systematyki, geografii, geologii, paleobotaniki, biologii rozwoju, biologii zapylania, morfologii, fenologii, procesów wymierania, zagrożeń, zjawiska hybrydyzacji i występowania form nietypowych wśród przedstawicieli storczykowatych, odnotowanych na terenie Niemiec. W publikacji zaprezentowano również historię badań nad rodziną storczykowatych oraz formy działalności Niemieckiego Towarzystwa Storczykowego. Prezentowana pozycja, bogato ilustrowana najwyższej jakości zdjęciami i szczegółowymi mapami rozmieszczenia, stanowi godny uznania wzorzec, jednoczący wysiłki publikacyjne krajowych miłośników i badaczy orchidei... |
 |
Tytuł: "Orchids of Europe, North Africa and the Middle East" Opis: Obszerne, liczące 640 stron, a jednocześnie bardzo poręczne kompedium, prezentujące ponad 520 europejskich taksonów z rodziny storczykowatych. Tradycyjna forma tego typu publikacji (zdjęcie pokrojowe, zbliżenie kwiatostanu, opis taksonu, charakterystyka siedliska, dane o rozmieszczeniu), poszerzone jest o etymologię nazwy, informacje o zmienności, mieszańcowości, omówienie grup problematycznych itp. Z uwagi na nowe tendencje dotyczące podziału systematycznego i nazewnictwa wielu grup storczyków, piblikacja posiada stosunkowo bogatą synonimikę, umożliwiającą właściwą identyfikację danego taksonu. Książka anglojęzyczna. Cena ok. 130 zł. |
 |
Tytuł: "Orchideje Českého Středohoří" Opis: Doskonały przykład opracowania o charakterze regionalnym, umiejętnie łączącego popularyzację tematyki storczykowej z walorami naukowymi. Na 135 stronach kredowego papieru formatu A4, zamieszczono 215 barwnych fotografii oraz 39 mapek, prezentujących rozmieszczenie poszczególnych gatunków oraz uwarunkowania geograficzne i geologiczne dokumentowanego regionu. Autorzy publikacji przez wiele lat gromadzili historyczne dane literaturowe i zielnikowe, które zestawiono przy opisach poszczególnych gatunków, co istotnie podnosi walor naukowy opracowania. Nie ograniczono się przy tym do suchego zinwentaryzowania i opisania obecnego stanu storczykowatych Czeskiego Średniogórza, na tle danych historycznych, ale podjęto próbę analizy zmian tego stanu w ujęciu czasowym i przestrzennym przedstawiono również interesujące dane na temat lokalnych uwarunkowań ekologicznych poszczególnych gatunków. Odrębny rozdział poświęcono storczykom znajdującym się w zbiorach zielnikowych północnych Czech. Publikacja wydana w języku czeskim. |