 |
 |
Storczyki południowej Słowacji
Niespełna 300 km od południowej granicy Polski, liczba storczyków wzrasta aż o kilkanaście gatunków. Początkiem czerwca 2008 r. wybraliśmy się w okolice Bratysławy, aby zaobserwować przynajmniej część z tego niespotykanego u nas bogactwa. Położone na terasach nadrzecznych sady i winnice przypominały śródziemnomorski krajobraz - i właśnie ekstensywnie użytkowane murawy na obrzeżach starych sadów, okazały się być siedliskiem nie występujących u nas gatunków: Himantoglossum adriaticum, Ophrys holoserica (= Ophrys fuciflora) oraz Ophrys holubyana. Interesująca jest zwłaszcza historia tego ostatniego...
Ophrys holubyana, wyróżniany również w randze podgatunku Ophrys holoserica subsp. holubyana, jest utrwalonym taksonem mieszańcowego pochodzenia. Gatunki rodzicielskie, które dały początek tej linii rozwojowej to Ophrys holoserica (= Ophrys fuciflora) oraz Ophrys bicornis (= Ophrys oestrifera). Jego zapylaczami są te same gatunki jak w przypadku Ophrys holoserica. Występuje głównie na niżu i pogórzu, wyjątkowo spotykany bywa w niższych położeniach górskich. Spotkać go można w świetlistych lasach i zaroślach, w zbiorowiskach okrajkowych, jak również na kserotermicznych, nawapiennych łąkach. Jest to endemit środkowoweuropejski, odnotowany w Austrii, Czechach, Słowacji, Chorwacji (?) oraz na Węgrzech. Jedna z teorii jego powstania głosi, iż takson ten trwale wyodrębnił się ok. 5000 lat temu, kiedy względnie łagodny klimat, panujący w ówczesnej Europie Środkowej, umożliwił migrację Ophrys holoserica z części śródziemnomorskiej kontynentu na północ. Odbyło się to dwiema drogami - wschodnią i zachodnią. Dla powstania Ophrys holubyana znaczenie ma wschodnia droga migracji - z rejonu Adriatyku, podnóżem Alp i Gór Dynarskich, w rejon Niziny Środkowodunajskiej (=Pannońskiej). Z kolei od południowo-wschodniej części Bałkanów migrował na północ Ophrys bicornis. W związku ze słabo wykształconymi barierami genetycznymi, uniemożliwiającymi krzyżowanie się tych taksonów, dochodziło do hybrydyzacji. W momencie ochłodzenia się klimatu i wycofywania się na południe jednego z gatunków rodzicielskich (Ophrys bicornis), płodne mieszańce okazały się być lepiej przystosowane do przetrwania. Aktualnie takson ten, mimo względnego ustabilizowania, wykazuje znaczne bogactwo i różnorodność form, zarówno pod względem barw, rysunku na warżce, jak i cech morfologicznych.
Wszystkie zamieszczone niżej fotografie wykonałem w południowej Słowacji, w dniu 04.06.2008 r.
m.jpg) |
m.jpg) |
m.jpg) |
m.jpg) ; |
m.jpg) |
m.jpg) |
m.jpg) |
m.jpg) |
m.jpg) |
m.jpg) |